Trong những năm gần đây, rất nhiều bằng chứng chứng minh vai trò của hệ thống miễn dịch trong việc điều hòa huyết áp. Mục đích của những nghiên cứu này là xác định vai trò của miễn dịch thích ứng trong các mô hình thử nghiệm tăng huyết áp (di truyền, nhạy cảm với muối và angiotensin II) và ở người. Cụ thể, vai trò của các tế bào T và B đã được thảo luận. Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn trong bài viết này!

Mối liên quan giữa hệ miễn dịch và huyết áp

Thuật ngữ “Immune System” trong tiếng anh có nghĩa là “hệ miễn dịch” - hệ thống được tạo thành từ mạng lưới các tế bào đặc biệt, protein, mô và cơ quan. Chúng phối hợp với nhau để bảo vệ cơ thể chống lại vi trùng và vi sinh vật có trong cuộc sống hàng ngày. Một trong những tế bào quan trọng của hệ miễn dịch là tế bào bạch cầu, bao gồm 2 loại cơ bản kết hợp với nhau để tìm kiếm và tiêu diệt các sinh vật truyền nhiễm - “những kẻ xâm lược” có hại cho sức khỏe. Hệ miễn dịch tấn công những yếu tố gây bệnh cho cơ thể con người thông qua một loạt các bước được gọi là phản ứng miễn dịch.

Khi hệ miễn dịch của cơ thể suy giảm, vi khuẩn, virus và độc tố có thể tấn công con người, từ đó dẫn đến một số căn bệnh. Dị ứng và quá mẫn cảm với một số chất được cho là do rối loạn hệ miễn dịch. Lúc này, hệ miễn dịch bị lỗi sẽ tự động chiến đấu với các yếu tố như phấn hoa hoặc lông động vật, khiến cơ thể trở nên nhạy cảm hơn khi tiếp xúc với chúng. Ngoài ra, hệ miễn dịch cũng đóng vai trò chính trong quá trình thải ghép ở những bệnh nhân thực hiện phẫu thuật cấy ghép thay thế các mô hoặc cơ quan nội tạng. Rối loạn miễn dịch còn gây ra những bệnh lý khác. Bên cạnh đó, stress khiến cơ thể tiết ra các hormone như cortisol và adrenaline cũng làm suy yếu hệ thống miễn dịch. Căng thẳng trong một thời gian dài khiến con người dễ mắc các bệnh từ thông thường cho đến nghiêm trọng hơn, bao gồm tim mạch và tăng huyết áp.

Phát hiện mới giúp điều hòa huyết áp của hệ miễn dịch 

Các nhà khoa học người Ý thuộc Viện IRCCS Neuromed đã phát hiện một dạng protein có trong lá lách được gọi là yếu tố tăng trưởng nhau thai (PIGF) đóng vai trò kích hoạt phản ứng có hại ở hệ miễn dịch, đồng thời khiến huyết áp tăng cao ở chuột. Họ hy vọng, phát hiện này mở ra hướng điều trị mới giúp điều hòa huyết áp. Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Immunity, GS. Giusepe Lempo và cộng sự nhận thấy, chuột thiếu PIGF do biến đổi gen không bị huyết áp cao sau khi chúng được truyền hormone thường gây tăng huyết áp là angiotensin II. Nhóm chuột này cũng được bảo vệ khỏi chứng tăng huyết áp do những tổn hại ở thận và tim. Hơn nữa, sự khiếm khuyết PIGF cũng ngăn tế bào T từ lách vào dòng máu, xâm nhập mạch máu và thận - nơi chứng tăng huyết áp được biểu hiện. Thí nghiệm cũng chứng tỏ rằng, PIGF ở lách giữ vai trò quan trọng trong việc kích hoạt tế bào T, làm khởi phát chứng tăng huyết áp.

Các phản ứng tăng huyết áp có thể bị ức chế bởi các tế bào lympho T điều tiết và IL-10 chống viêm của chúng. Để đáp ứng với các kích thích tăng huyết áp như angiotensin II và muối, tế bào T bị viêm sẽ xâm nhập vào não, di căn mạch máu và mỡ quanh tim, thận. Các cytokine – hoạt động như chất trung gian điều hòa phản ứng miễn dịch sẽ kích thích sự di chuyển của tế bào lành tới vị trí viêm có nguồn gốc từ tế bào T. Việc điều chỉnh kích hoạt miễn dịch thích ứng trong tăng huyết áp được cho là do sự căng thẳng oxy hóa cơ quan đích dẫn đến việc tạo ra các tế bào mới, bao gồm các protein biến đổi cô lập. Vai trò của miễn dịch thích ứng là đặc trưng giới tính với cơ chế rõ rệt hơn ở nam so với nữ. Tăng huyết áp cũng liên quan đến việc kích hoạt tế bào B và sản xuất các kháng thể tự động. Miễn dịch thích ứng với các cơ chế bẩm sinh có thể đại diện cho các mục tiêu có giá trị trong việc điều chỉnh huyết áp, cũng như nguy cơ tồn dư liên quan đến tăng huyết áp.

Lời khuyên giúp phòng ngừa tăng huyết áp

Không phải dùng thuốc mà chính những thói quen sống lành mạnh có thể giúp cải thiện chức năng của hệ miễn dịch, phòng ngừa tăng huyết áp. Cụ thể:

- Tập thể dục: Lười vận động khiến cho cơ thể cảm thấy uể oải, làm yếu đi hệ miễn dịch và sức đề kháng. Chỉ cần những bài tập thể dục nhẹ nhàng, ví dụ như đi bộ nhanh, cũng giúp kích thích các tế bào bạch cầu hoạt động tốt hơn, giải phóng hormone endorphin có khả năng giảm đau, giảm căng thẳng và giúp ngủ ngon hơn, từ đó cải thiện khả năng miễn dịch, ngăn chặn tăng huyết áp.

- Ăn uống lành mạnh: Thừa cân kéo sức khỏe và hệ miễn dịch giảm xuống. Do đó, dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng giúp hệ miễn dịch và sức đề kháng hoạt động tốt. Bên cạnh rau củ và trái cây giàu vitamin cũng như chất chống oxy hóa, tỏi và một số loại nấm cũng có công dụng kháng sinh, tăng cường sức đề kháng.

- Ngủ đủ giấc: Ngủ giúp ngăn chặn các tế bào khỏi bị tổn hại và suy yếu. Thiếu ngủ sẽ khiến cơ thể mệt mỏi và dễ mắc một số bệnh, trong đó có tăng huyết áp.

- Kiểm soát căng thẳng: Thực hành thiền hoặc tập yoga là cách để giảm căng thẳng, cải thiện sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

- Không lạm dụng rượu, bia và chất kích thích: Lạm dụng rượu, bia và chất kích thích sẽ gây ức chế chức năng của các tế bào bạch cầu, làm giảm sức đề kháng và suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể.